1

2

3

4

5

 

Nauka o smakach

Największą przyjemność w jedzeniu i piciu daje możliwość poczucia smaku. Każdy z nas posiada swoje ulubione smaki, niektóre wzbudzają w nas pozytywne emocje, niektóre przypominają coś z dzieciństwa, a inne domowe potrawy za którymi przepadamy. Od stuleci prowadzone są badania nad smakami. Obecnie wyróżniamy pięć smaków: słodki, słony, kwaśny, gorzki, i najnowsze odkrycie na gruncie smaków zwane umami. Dotyczą one określenia „smaczne”, „wyśmienite”. Smak umami daje możliwość rozpoznania pokarmów bogatych w białko. Już w szkole uczono nas, że za odczuwanie smaków odpowiedzialny jest język. Za każdy smak odpowiedzialna była inna część języka. Najnowsze badania dowodzą, że tak nie jest. Konstrukcja języka nie dzieli się na żadne specyficzne strefy. Smaki odczuwalne są całą powierzchnią języka. Badania także udowodniły, że najbardziej złożony sposób reagujemy na smak słodki. Odczuwana słodycz nie tylko wpływa na naszą mimikę, która wydaje się być zadowolona ale również poprawia samopoczucie. W latach 90-tych ubiegłego wieku prowadzono badania na noworodkach, którym podawano słodkie roztwory w różnym natężeniu. Już noworodki posiadają zdolność odczuwania natężenia smaków. Uśmiechem reagowały na podawane słodkie płyny. Udowodniono także, że częstotliwość sięgania po produkty o słodkim smaku determinują późniejsze nawyki i przyzwyczajenia konsumpcyjne.

Co warto wiedzieć o otyłości

Nasz organizm sprawnie funkcjonuje dzięki energii, którą dostarczamy poprzez produkty spożywcze. Powinny dawać nam wartościowe składniki odżywcze, wspomagać naszą naturalną odporność, dawać dobre samopoczucie. Niestety nie każdy prowadzi zdrową dietę. Poprzez spożywanie dużej ilości produktów wysokokalorycznych zwiększamy prawdopodobieństwo zachorowania oraz zwiększamy swoją masę ciała. To z kolei doprowadzić może do otyłości. Otyłość polega na gromadzeniu warstwy tkanki tłuszczowej. Gromadzi się nie tylko na najbardziej podatnych partiach ciała ale także wewnątrz organizmu. Tłuszcz zalega w komorach i żyłach, otacza nasze narządy wewnętrzne. Jest poważnym przyczynkiem do powstania chorób układu krążeniowego. Otyłość jest także związana z wieloma chorobami przewodu pokarmowego. Osoby chore na cukrzycę typu drugiego mają zwiększoną masę ciała. Otyłość zatem w niektórych przypadkach nie jest związana wyłącznie z niezdrowym trybem życia. W 1997 roku otyłość została uznana przez Światową Organizację Zdrowia za chorobę cywilizacyjną. Jest niebezpieczna zarówno dla dzieci i osób młodych jak i starszych. Warto zadbać o swoje zdrowie – odpowiednia dieta oraz trochę więcej ruchu. Zdrowy organizm odpowiedzialny jest za nasze samopoczucie oraz to, w jaki sposób postrzegamy siebie. Należy w tym celu dbać o siebie w taki sposób, by czuć się dobrze.

Czy pesymiści żyją dłużej

Ostatnio zajęto się badaniem grupy osób określających się jako pesymiści. Badacze z dziedziny psychologii zauważyli podział dotyczący na przykład planowania przyszłości lub reakcje na ważne wydarzenia między optymistami a pesymistami. Nauka o człowieku wielokrotnie potwierdzała, że pesymiści nie gorączkują się, są roztropni w działaniu. Często popadają w krytycznych stanach w depresję ale z reguły żyją dłużej. Powodem długiego życia miałby być sposób postrzegania rzeczywistości oraz planowania przyszłości. Wiąże się to przede wszystkim z korzystania z wszelkich środków ostrożności przy podejmowaniu decyzji oraz korzystne zagospodarowanie środkami bezpieczeństwa dotyczącymi głównie swojego zdrowia. Badania niemieckich naukowców dotyczyły przeanalizowania poziomu satysfakcji osób spojrzenie na przyszłość w kręgu osób prowadzących gospodarstwa domowe. Badania te wykazały, że osoby będące w najstarszej grupie respondentów mieli niski poziom zadowolenia, nie planowali przyszłości, nie dostrzegali w niej nic dobrego. U osób o mniejszym poziomie zadowolenia zauważono mniejszą ilość zgonów oraz wyższy wiek. Czy oznacza to, że aby żyć długo i dostatnie należy się nieustannie zamartwiać i pisać czarne scenariusze? Nie koniecznie. Otóż badania te są prowadzone w określonym celu niemal od 30 lat. Wskazują one, że we wzrostem lat spada ogólne zadowolenie z życia. Nie oczekuje się od niego już niczego dobrego. Może dlatego, osoby starsze stają się marudne i nie potrafią dostrzec dobra, które ich otacza.

Humaniści kontra ścisłowcy

Jak powszechnie wiadomo wiedza dzieli się na kilka rodzajów. Jednym z podziałów jest podział wiedzy na humanistyczną oraz wiedzę ścisłą. Wiele badań nad człowiekiem wykazały, że człowiek posiada predyspozycje odpowiedzialne za łatwość oraz szybkość przyswajania wiedzy. Niektórzy nie mają problemu z przyswojeniem wiedzy z dziedziny historii oraz języków, w których skład wchodzi język ojczysty oraz języki obce. Ścisłowcy natomiast nie będą mieli trudności w zrozumieniu oraz nauczeniu się reguł, którymi rządzi się matematyka, chemia, fizyka czy biologia. Ci pierwsi, jak i ci drudzy posiadają ściśle określone predyspozycje. Humaniści nie mają problemów w opisowym posługiwaniu się językiem. Z łatwością przekazują swoje myśli oraz odczucia, nawet jeśli są złożone. Szybko dostosowują umiejętności językowe do poznawanej wiedzy. Humanizm wiąże się z takimi pojęciami jak: etyka, moralność, filozofia, kulturowość. Humanista zatem jest myślicielem. Lubi rozmyślać nad ważnymi dla siebie kwestiami. Z kolei osoby posiadające predyspozycje ścisłowcy będą miały szeroko rozwinięte umiejętności logicznego myślenia. Dla nich coś jest albo czarne, albo białe. Kierują się analitycznym podejściem do tematu, lubią schematy, dane liczbowe, krótkie aczkolwiek treściwe informacje, rysunki techniczne. Dla nich inspiracją stają się wzory oraz reguły postępowania.

Co z Bałtykiem

Wielu z nas nad morzem bałtyckim spędza wakacje. Szum morza daje ukojenie dla nerwów, piasek dba o nasze stopy, woda relaksuje nasze ciało. Szwedzcy naukowcy alarmują o zmianach, jakie dokonują się w morzu, które mogą mieć negatywne skutki w przyszłości. Przeprowadzone badania udowodniły, że temperatura wody wzrasta, a zasolenie obniża się. Jest to niekorzystne zwłaszcza dla organizmów morskich. Poziom zasolenia odpowiada za utrzymanie poziomu życia pod wodą. Wiele gatunków ryb wymaga odpowiedniego poziomu zasolenia. Jego zmiana może je uśmiercać. Cieplejsze powietrze będzie miało wpływ na zawartość tlenu w wodzie. Im mniej go będzie, tym więcej organizmów żywych zniknie. Zmiany w zasoleniu mogą doprowadzić do całkowitego wyginięcia gatunków zagrożonych. To z kolei wpłynie na zubożenie bioróżnorodności wodnej. W przypadku zaistnienia wyżej wymienionych zmian zmniejszyć się może populacja dorsza, po którego chętnie sięgamy. Koszty reprodukcji ryb morskich wzrosną, przez co wzrośnie także ich cena. Drogie ryby nie znajdą już tylu chętnych odbiorców więc rynek sprzedaży może zostać zagrożony. Wszelkimi badaniami dotyczącymi ochroną środowiska wodnego oraz kontrolą, w przypadku morza bałtyckiego zajmuje się HELCOM – Komisja Ochrony Środowiska Morskiego Bałtyku. To ona odpowiedzialna jest za monitorowanie dalszego przebiegu zmian.

Ekologiczny pogrzeb z klasą

To, że kiedyś umrzemy jest jedną z niewielu pewnych rzeczy na świecie. Nauka przez lata odkrywała wiele tajników, jak dbać o zdrowie, środowisko, jaki prowadzić tryb życia by wpłynąć na przedłużenie życia. Nauka ekologiczna wpłynęła także na grunt umierania. To znaczy stworzyła nowe teorie dotyczące ekologicznego pochówku. Jakie są jego cechy? Przede wszystkim wykorzystanie ekologicznych trumien, które z jednej strony przyspieszają rozkład ciała, z drugiej strony są łatwym materiałem biodegradalnym. Dzięki naukowcom dowiadujemy się o korzyściach, jaki dają ekologiczne trumny. Istotny na poziom korzyści ma wpływ materiałów, z jakich jest wykonana taka trumna. W Hiszpanii coraz częściej organizuje się ekologiczne pochówki zmarłych. Trumny wybierane do tego celu są wykonane z przetworzonych łupin migdałowych oraz żywicy drzew. Pod wpływem wysokiej temperatury oraz ciśnienia otrzymuje się trumnę, która wygląda estetycznie, i która ulega szybkiej biodegradacji. Szalenie popularne są trumny z wikliny. Jak podają producenci są równie eleganckie, jak trumny drewniane. Są jednak lżejsze i posiadają ekologiczne właściwości. Badacze także zaobserwowali częsty wybór trumien wykonanych ze skompresowanego papieru. Ich koszt jest niski, a proces kremacji trwa zdecydowanie krócej. Urna nie wymaga dużo miejsca. Dlatego często jest wybierana w miejscach, gdzie poziom umieralności jest wysoki.

Cień rzucany przez GMO

GMO w skrócie oznacza zmodyfikowaną genetycznie żywność. Przeprowadzono wiele protestów, które dotyczyły możliwości wprowadzenia takich produktów na rynek. Nie da się ukryć, że genetycznie przetworzona żywność może mieć negatywne dla zdrowia skutki. Boimy się takiej żywości i wolimy korzystać z naturalnych produktów do których mamy przekonanie. GMO stanowi od jakiegoś czasu grunt, do przetestowania reakcji z roślinami rolnymi. Naukowcy zapewniają, że takie wykorzystanie możliwości jakie daje genetyczna modyfikacja w przypadku roślin są korzystne oraz bezpieczne dla środowiska i ludzkiego życia. Wykorzystanie GMO w szeroko pojętym rolnictwie daje wiele korzystnych opcji. Jedną z nich jest stworzenie takich gatunków roślin, które będą odporniejsze na gwałtowne zmiany klimatyczne. Rośliny te miałyby być bardziej odporne za zimno, wysoki poziom zasolenia ziemi czy brak odpowiedniego nawodnienia. Plusem byłoby zatem posadzenie takich roślin, w terenach suchych. Kolejnym bezpiecznym zastosowaniem GMO w rolnictwie, co podkreślają specjaliści jest ewentualność wykorzystania go w procesie tworzenia środków owadobójczych i chwastobójczych. To, co decyduje o braku akceptacji wykorzystania na szerszą skalę GMO jest przede wszystkim brak wiedzy z dziedziny biologii molekularnej, brak rozumienia działania oraz procesów, w których miałoby być GMO wykorzystane. Niewiedza podsyca strach przed nieznanym.

Nowe zastosowanie ziaren kawy

O pobudzającym działaniu kawy wie z pewnością każdy człowiek. Oprócz tego kawa ma jeden z najbardziej rozpoznawalnych zapach oraz smak. Ziarna kawy aby mogły być wykorzystane do przygotowania czarnego, pobudzającego naparu muszą zostać poddane procesowi palenia. W sklepach kawa dostępna jest w formie ziarnistej oraz mielonej. Hiszpańscy naukowcy zajęli się badaniem fusów z kawy. Okazuje się, że są najczęściej wyrzucanym odpadem, a posiada wiele pozytywnych korzyści dla zdrowia oraz rolnictwa. Przede wszystkim kawa jest zasobnym źródłem przeciwutleniaczy. Naukowcy zajęli się wydobyciem cennych ekstraktów z fusów kawy. Otrzymane związki zostały wykorzystane jako składniki wspomagające produkty żywnościowe. Dzięki swoim właściwością otrzymane związki z fusów kawy wzbogacały skład wartości odżywczych i mineralnych. Badania te także okazały się korzystne dla przemysłu farmakologicznego. Kawa popularnie jest wykorzystywana jako dodatek do suplementów diety, lekarstw oraz kosmetyków. Za sprawą bioaktywnych związków zawartych w fusach kawy, kawa sama w sobie jest postrzegana jako istotny produkt naturalny. Korzyści czerpią z niej także rolnicy. Przeprowadzone badania dały zielone światło cennym związkom do użycia przy produkcji nawozów organicznych stosowanych nie tylko na wielkich uprawach rolnych ale także do potrzeb domowych. Mogłyby być także wykorzystane jako dodatek, do produkcji pasz dla zwierząt oraz bioaktywnych paliw.

Wiedza użytkowa a produkty spożywcze

W odżywianiu siebie i swoich najbliższych kierujemy się często zasadą „jemy to, co zdrowe i smaczne”. Wybieramy zatem produkty wyselekcjonowane, najwyższej jakości, takie, które zapewniają walory smakowe i zapachowe. Często jednak z braku wiedzy nabieramy się na „sztuczki spożywcze”, które mają na celu zmodyfikowanie, spotęgowanie doznań zmysłowych. Szczególnego znaczenia zapachowego i smakowego nabierają produkty takie jak, świeże owoce i warzywa. Przy zakupie szukamy tych najdorodniejszych, najkolorowszych. Hodowcy czasami dbają bardziej o wygląd niż smak i zapach. Warto wiedzieć, że używają oni często ulepszaczy, dzięki którym owoce i warzywa są większych rozmiarów, niż te, które są naturalne (często najważniejsze walory traci się w momencie krzyżowania gatunków). Owoce i warzywa niemodyfikowane w żaden sposób mają intensywny zapach oraz smak. Może nie są zachwycające pod względem wielkości ale spożywając produkty naturalne mamy gwarancję, że dostarczą nam odpowiednich witamin oraz związków mineralnych. Naukowcy postanowili zatem zbadać, co odpowiedzialne jest za generowanie intensywnego smaku i zapachu. W przypadku truskawek, nad którymi prowadzono badania ustalono, że odpowiedzialny jest antranilanu metylu. Naukowcom udało się także określić źródło produkcji tego związku oraz wykorzystać go w taki sposób, by gatunki hodowlane miały zapach truskawek dzikich.

Polacy a kosmos

Wiedza obejmuje każdy aspekt życia człowieka i zwierząt, tworzą ją także relacje między prawami człowieka a prawami przyrody. Często dzieje się tak, że chcemy prawa natury zgłębić lub zmienić. Kosmos także rządzi się swoimi prawami a człowiek zaczął go badać w chwili, gdy spojrzeliśmy z namysłem w niebo. Stany Zjednoczone oraz Rosja są krajami przodującymi w posługiwaniu się wiedzą o kosmosie. Polscy uczeni także są znani w świecie nauki tej dziedziny – brali udział w wielu projektach, ekspedycjach kosmicznych. Polacy również zajęli się projektem stworzenia pierwszej polskiej satelity badawczej. W jej tworzeniu udział brali zarówno naukowcy jak i studenci. Byli oni odpowiedzialni za skonstruowanie sterowania, komputerów pokładowych oraz konfigurację i komunikację. Wypuszczenie takiej satelity badawczej daje wiele możliwości praw rządzących kosmosem. Dzięki niej jesteśmy w stanie przeprowadzić badania nastawione na realizację konkretnego celu. Satelita astronomiczna daje możliwość mierzenia promieniowania ultrafioletowego, gamma, podczerwonego, rentgenowskiego. Wykorzystanie satelity geofizycznej daje okazję do zrealizowania badań kartograficznych oraz geologicznych. Satelity służą także do pomiarów i badań meteorologicznych. Cele polskiej satelity określony został jako przetestowanie techniki deorbitacji oraz zastosowanie i wykorzystanie zmodernizowanych fotoogniw.