1. Typy

Rzeczowniki dzielą się na pospolite (common nouns) i własne (proper nouns), pisane dużą literą (Peter, London). Rzeczowniki pospolite z kolei dzielą się na policzalne (countable nouns) i niepoliczalne (uncountable nouns), do których najczęściej należą rzeczowniki nazywające substancje i pojęcia abstrakcyjne (abstract nouns). Rzeczowniki własne mogą w niektórych przypadkach przyjmować funkcję rzeczownika pospolitego, np.:
He is an Einstein of our times. (On jest Einstein'em naszych czasów. [tzn. geniuszem]).
I own three Picassos. (Posiadam trzech Piccassów. [tzn. obrazy Picassa]).

Ze względu na budowę wyróżniamy w języku angielskim trzy rodzaje rzeczowników:

1. Rzeczowniki proste
book, work, fortune

2. Rzeczowniki pochodne lub derywowane
booking, worker, misfortune

3. Rzeczowniki złożone
blackboard, Englishman, letter-box, daughter-in-law

W języku angielskim wyróżniamy następujące kategorie gramatyczne rzeczownika: liczbę, przypadek i rodzaj.

2. Liczba

Rzeczowniki mogą występować w liczbie pojedynczej (singular) lub mnogiej (plural). Liczbę mnogą tworzymy przez dodanie końcówki -s/-es, którą wymawiamy jako
[z] po głoskach dźwięcznych table - tables
[s] po głoskach bezdźwięcznych hat - hats
[iz] po głoskach syczących bus - buses, judge - judges

Niektóre rzeczowniki kończące się na -f lub -fe zmieniają w liczbie mnogiej końcówkę na -ves: wife - wives, wolf - wolves.

Rzeczowniki z końcówką -y po spółgłosce wymieniają w liczbie mnogiej -y na -i oraz otrzymują końcówkę -es: lady - ladies.

Trzy rzeczowniki przybierają archaiczną końcówkę liczby mnogiej -en:
ox - oxen
child [taild] - children
brother - brethren
[!]Rzeczownik brother ma także regularną liczbę mnogą brothers. Formy brethren używa się jedynie w odniesieniu do członków bractw, stowarzyszeń religijnych itp.

Niektóre rzeczowniki wymieniają samogłoskę rdzenną: man - men , goose - geese , mouse - mice , foot - feet, tooth - teeth, inne zaś nie zmieniają formy w liczbie mnogiej: sheep, deer, fish. Rzeczownik fish i kilka innych mogą tworzyć regularną liczbę mnogą, np. fishes, ograniczoną jednak znaczeniowo do wyrażania rodzajów: many fishes (wiele rodzajów ryb). Istnieją też w angielskim tzw. formy supletywne (suppletive forms), w których liczba mnoga ma odmienną formę niż liczba pojedyncza: man - people.

Rzeczowniki zapożyczone z łaciny lub greki mogą zachować formy liczby mnogiej z tych języków: larva - larvae, thesis - theses, phenomenon - phenomena, syllabus - syllabi (lub syllabuses).

Liczbę mnogą rzeczowników złożonych tworzy się przez dodanie końcówki liczby mnogiej do najważniejszego wyrazu w złożeniu: passer-by - passers-by, ale np.: merry-go-round - merry-go-rounds czy forget-me-not - forget-me-nots.

Niektórych rzeczowników używa się głównie w liczbie pojedynczej (tzw. singularia tantum): hair, money, innych zaś w liczbie mnogiej (tzw. pluralia tantum): scissors, trousers. W tych ostatnich liczba pojedyncza wyrażana jest podobnie jak w języku polskim za pomocą fraz, np. a pair of trousers. Należy pamiętać, że angielskie odpowiedniki polskich rzeczowników występujących wyłącznie w liczbie mnogiej mogą posiadać liczbę pojedynczą i na odwrót, np. door (drzwi), violin (skrzypce), money (pieniądze), billiards (bilard). Istnieją również przypadki, kiedy z rzeczownikiem z końcówką liczby mnogiej używamy czasownika w liczbie pojedynczej lub gdy z rzeczownikiem w liczbie pojedynczej używamy czasownika w liczbie mnogiej:
Economics is a popular subject at university. (Ekonomia jest popularnym kierunkiem na uniwersytecie.)
The youth of today are often viewed as being aggressive. (Dzisiejsza młodzież jest częstwo uznawana za agresywną.)

Przymiotniki (adjectives) funkcjonujące jako rzeczowniki zbiorowe (collective nouns) wymagają czasownika w liczbie mnogiej:
The rich rarely help the poor. (Bogaci rzadko pomagają biednym.)

3. Przypadek

W języku angielskim występuje jedna główna forma rzeczownika, zaś niektóre rzeczowniki (najczęściej żywotne) tworzą także morfologicznie odmienną formę dopełniacza, tzw. dopełniacz saksoński (Saxon Genitive), który wskazuje przynależność (possession). Tworzy się go w większości przypadków przez dodanie końcówki 's dla liczby pojedynczej lub ' (apostrof) dla liczby mnogiej rzeczownika: boy's - boys', the current British Prime Minister's speech. Rzeczowniki w liczbie mnogiej z końcówką inną niż -s tworzą dopełniacz tak jak rzeczowniki w liczbie pojedynczej: woman - woman's, women - women's. Rzeczowniki zakończone na -s mogą tworzyć dopełniacz zarówno przez dodanie -s' jak i przez dodanie jedynie apostrofu ', np. James's/James'.

Należy w języku angielskim odróżnić dwie formy, w których może wystąpić przypadek dopełniacza. Formy te mają różne znaczenia:
a book of John's (jakaś książka Johna/któraś z książek Johna)
John's book (określona książka Johna).

Przynależność i inne pojęcia, np. narzędzie (instrument), które w języku polskim wyraża się przez kategorię gramatyczną przypadka, przyjmują często w języku angielskim formę fraz przyimkowych (prepositional phrases), np.:
the colour of the flower (kolor kwiatu)
I will go there by car. (Pojadę tam samochodem.)
He cut the paper with a knife. (Pociął/Przeciął papier nożem.)

4. Rodzaj

W języku angielskim rodzaj rzeczowników określa się inaczej niż w języku polskim. W języku polskim rzeczowniki mają rodzaj gramatyczny (grammatical gender), tzn. zarówno nazwy osób, zwierząt, jak i przedmiotów i pojęć abstrakcyjnych mają rodzaj męski, żeński lub nijaki. W języku angielskim występuje tzw. rodzaj naturalny (natral gender), czyli uzależniony od płci istoty żywej, np. boy czy father są rodzaju męskiego (masculine gender), zaś girl czy mother - rodzaju żeńskiego (feminine gender). Wykładnikami rodzaju naturalnego są zaimki osobowe (boy - he, woman - she, pencil - it). Słowa takie jak teacher czy colleague mają rodzaj wspólny, który można określić dopiero, gdy wyrazy te zastąpi zaimek he lub she. Rzeczowniki takie jak book czy table mają rodzaj nijaki (neuter gender). Podobnie jest, gdy mówimy o zwierzętach czy małych dzieciach, których nazwy zastąpić można zaimkiem it. W przypadku większych zwierząt jednak zwykle określamy ich płeć: Give the cat her bowl! W odniesieniu do rzeczowników takich jak ship, car czy nazw krajów, takich jak England, używany jest często emocjonalnie zabarwiony zaimek she i jego formy.

Język angielski posiada także żeńskie formy rzeczownikowe supletywne: cock (kogut) - hen (kura), man (mężczyzna) - woman (kobieta), father (ojciec) - mother (matka), goose (gęś) - gander (gąsior), oraz formy żeńskie tworzone od form męskich lub wspólnych przez dodanie przyrostka -ess lub elementu boy/girl lub he/she: actor - actress, tiger - tigress; boyfriend - girlfriend, he-wolf - she-wolf.